9 november 2008

Na ons avontuur op sneeuwschoenen in mei rond de Wildhorn, weten we hoeveel plezier je aan zo'n shortclimb kan hebben. In mei wilden we oorspronkelijk naar de Rotondohuette trekken maar reeds weken voor ons vertrek kreeg ik te horen dat de hut al volzet was. Nu hebben we een heel andere situatie. In tegenstelling tot in mei ligt er nu een pak verse sneeuw en is het veel kouder. Het lawinegevaar is een pak groter en alle hutten zijn gesloten.

Om 13.15u spring ik van de schooltrappen recht in Wims auto. Men voorspelt enkele dagen goed weer en omdat we de 1ste WO wonnen (Don't mention the war) rijden we recht het "goedweerwindow" binnen. Maar langs waar? In twee minuten beslissen we over Duitsland te rijden. Dertig minuten later staan we in onze eerste file en hebben we al dik spijt. We stoppen dan maar voor een Whopper. Zo'n echte American burger kan je in Frankrijk niet krijgen langs de autostrade! Vanaf Basel wordt het rustig op de weg en om 22u drinken we ons eerste biertje in een bar in Engelberg. Engelberg is trouwens een perfecte springplank naar de Urner Alpen: op acht uur rijden van Turnhout en morgen nog een uurtje naar Realp.

Engelberg ligt 25 km ten zuiden van het Vierwoudstedenmeer en 20 km ten zuiden van de stad Stans op een hoogvlakte op een hoogte van 1000m. De plaats is ingesloten door bergen; de 3238m hoge Titlis in het zuiden en een tot 2800m hoge bergketen in het noorden met toppen als de Engelberger Rotstock, Ruchstock, Wissigstock, Rigidalstock en de Walenstöcken. In het oosten domineert de ruim 2600m hoge Hahnen het uitzicht. Het dal waarin Engelberg zich bevindt, vormde zich aan het einde van de laatste ijstijd toen een geweldige, van de Titlis afkomstige, aardverschuiving de daluitgang in het noordwesten versperde. Het natuurlijke stuwmeer dat zich daarop vormde, werd in de daaropvolgende millennia opgevuld door sediment van de nabij gelegen bergen. Tegenwoordig herinnert nog de kleine Euginisee aan dit voormalige bergmeer. Dit meertje voedt het riviertje de Aa, die door een steile kloof naar de plaatjes Wolfenschiessen en Grafenort stroomt, die ook tot de gemeente Engelberg behoren. In het oosten van het dal bevindt zich op 2291m hoogte de Surenenpas in de richting van het kanton Uri. Door zijn afgelegen ligging, werd de geschiedenis van het dal eeuwen lang door de landbouw en het in 1120 gestichte Benediktijner klooster bepaald. Het middeleeuwse klooster werd meermaals door branden vernietigd, maar wordt tot op heden zonder onderbreking bewoond door Benediktijner monniken. Bovendien woedden pest en politieke onrust meermaals in het dal in de (late) middeleeuwen. De naam Engelberg voert terug op de legende dat de stem van een engel vanaf de berg de Hahnen de stichting van het klooster beval. Een engel is derhalve ook opgenomen in het wapen van de plaats. De bekendheid van het klooster strekte tot ver buiten de grenzen van Zwitserland uit, mede door de stichting van een klooster, schrijf- en schildersschool. Met een toenemend vrijheidsbesef onder de bevolking, gaf het klooster vanaf 1449 meer en meer privileges op. Ten tijde van de Franse revolutie zag het af van het eigendomsrecht op het dal van Engelberg, dat zich in 1803 bij het kanton Nidwalden aansloot. Na korte tijd, in 1815 besloot het dal zich echter toch aan te sluiten bij het kanton Obwalden waardoor het tot een enclave in Nidwalden werd. In het midden van de 19e eeuw kwam het toerisme in de streek op, om in de 20e eeuw tot de belangrijkste inkomstenbron te verworden. Met het toenemende contact met de buitenwereld werd ook de invloed van het klooster kleiner. Engelberg was kandidaatstad voor de Olympische Winterspelen 1928, die uiteindelijk in St. Moritz gehouden zouden worden. In 1938 vonden in Engelberg de wereldkampioenschappen ski plaats. Engelberg Titlis

Op onze weg naar Realp houden we halt in Andermatt omdat we nog een topografische kaart willen bemachtigen. Andermatt is gelegen op een vrijwel boomloze hoogvlakte die in het zuiden wordt begrensd door het Gotthardmassief. Deze vlakte, de Urseren, wordt doorstroomd door de rivier de Furkareuss. De plaatselijke bevolking verwijst ons door naar het internetcafé van het dorp. Even later verschijnen we in het sobere café. In het kleine kamertje staat in het midden een toog met sigaretten en een Lottomachine, rechts ervan een lade met kaarten en links van de toog een bar met krukken en een espressomachine. Achter ons staan drie tafeltjes en tegen de muur hangen kaarten en oude bergfoto's van de streek. Het boekenrekje wordt gevuld met Cassin, Rébufat en Messner. Een verwilderd cultfiguur, die ook sneeuwschoentochten gidst, holt van de toog naar de espressomachine om de vele dorpsgenoten te bedienen. De kaart 1251, Val Bedretto, ontbreekt maar de man laat ons niet los. Wat zijn jullie plannen? Met deze opening ontstaat een vraag- en antwoordgesprek waarmee we meer zicht krijgen op de situatie. Tien dagen geleden lag er één meter sneeuw in Andermatt,1447m en we willen nog 1620m hoger! Uit de kist, die in het cafeetje ook als zitbank wordt gebruikt, worden opgerolde kaarten en foto's boven gehaald. Koffie wordt aangerukt en na een uur stappen we buiten met een plan: Realp => Rotondohuette => Albert-Heimhuette => Realp.

Ons zwak punt zetten we weer eens in de verf door om 12.45u te vertrekken. Men geeft vier uur aan om in de winter de hut te bereiken en om 17.00u is het donker. Marge bedraagt dus 15 minuten. Tot aan de splitsing tussen zomer- en winterweg lopen we zonder sneeuwschoenen over de harde sneeuw.

Andermatt heeft een station aan de Matterhorn-Gotthardbahn waarvandaan treinen vertrekken in de richtingen Disentis (via de Oberalppas), Zermatt (per tunnel onder de Furkapas door) en Göschenen. Vroeger kwam al het verkeer dat de Gotthardpas overstak door Andermatt.	Rugzak maken onder een stralend zonnetje.

Wagonnetje van de Dampfbahn Furka-Bergstrecke. Deze lijn is een historische spoorlijn in Zwitserland tussen Realp en Gletsch. Hij maakte ooit deel uit van de Furka-Oberalp-Bahn (FO). Op 11 oktober 1981 reed hier de laatste FO-trein. Sinds 1982 maken de reguliere treinen gebruik van de Furka-BasisTunnel. Sinds oktober 1989 is de vereniging Dampfbahn Furka-Bergstrecke in het bezit van een stoomlocomotief en wordt er weer met stoom over de oude Furka Bergstrecke gereden.

Ik sta op de splitsing tussen winter- en zomerweg en ik blik even vooruit. We kiezen voor de winterweg (links).

Vanaf paal 30 (er staan 33 palen tot aan de hut en paal 1 staat vlakbij de hut) beginnen we in de sneeuw te zakken. De sneeuwschoenen worden onder de schoenen gebonden maar we blijven diep wegzakken. De palen staan perfect opgesteld. Van elke paal kan je de volgende zien. De zomerweg, een brede weg tot Witenwasserenstafel is zo ondergesneeuwd dat je hem niet meer kan onderscheiden in het landschap.

Paal 33 ter hoogte van Hinter Schweig

Von Realp durch das Witenwasserental zur Rotondohütte

(MS) Der Aufstieg von Realp durch das Witenwasserental ist der Normalweg zur Hütte im Winter. Er zeichnet sich durch eine geringe Gefährdung durch Lawinen und durch das fehlen von starken Steigungen aus (3¹/₂-4 Stunden, 1040 m Aufstieg).

Von Realp durch das Witenwasserental Richtung Oberstafel. Von der Hinteren Schweig an ist ein relativ lawinensicherer Hüttenweg mit 33 Stangen markiert. Eine Skizze des Winterweges mit den Azimuten befindet sich hier und GPS-Tracks und Karten hier. Wenig anstrengender Aufstieg durch das im Winter von der Zivilisation unberührte Witenwasserental. Route 13 des SAC Skitourenführers Zentralschweiz-Tessin (1993).

Sneeuwschoenen worden onder gebonden. Achter me loopt de Furkastrasse van Realp langs Galenstock naar de Furkapass.

Wim ploetert zich een weg naar boven door het Witenwasserental.

Wolken bedekken de hemel en de zichtbaarheid is heel slecht. Er ligt geen enkel spoor naar de hut en elke kleine oneffenheid in het landschap is moeilijk merkbaar. Ik waggel soms van de ene put naar de andere bult. De kunst is om op de brede privéweg naar Witenwasserental te blijven maar die is met één meter sneeuw bedekt. We lopen een heel eindje uit elkaar. Het tempo van Wim ligt vandaag lager maar dat is op zich ook een veiligheid want als er een lawine naar beneden komt is er toch één persoon die er uit kan blijven en kan helpen. Om 16.00u, na 3u15' sneeuwploeteren, bereiken we Witenwasserenstafel (2185m).

Witenwasserenstafel (2185m)

Nog 385 hoogtemeters resten ons van de hut. In de zomer kost je dat 40 minuten. Vandaag moeten we het binnen het uur klaren, willen we voor duisternis de hut bereiken. Een uitputtende opgave in deze loodzware sneeuwcondities. Ik maak een denkbeeldige planning met wanneer ik welke paal moet bereiken. Aan dat tempo kan ik dan de hut voor donker bereiken. Vals plat wordt een stevige helling en bij elke stap zak je dieper in de sneeuw ondanks mijn sneeuwschoenen, die ik dan ook nog eens voorzie van verlengstukken. Ik blijf net binnen mijn schema klimmen. Het zijn apocalyptische omstandigheden. Ik voel dat mijn lichaam snakt naar vocht en energie maar ik heb geen tijd over om elke keer mijn drinkfles uit de rugzak te nemen. Ik besef weer eens wat het belang is van een drinkzak. Regelmatig drinken is een must. Ik los het op door af en toe een handvol sneeuw te eten. Het sporen door de diepe sneeuw is een beweging die mijn lichaam niet eigen is. Mijn spieren weten niet wat er gebeurt. Zelden ben ik zo diep moeten gaan om een hut te bereiken.

Stipt om 17u en volgens mijn planning loop ik rond de hut op zoek naar de ingang van de hut. Omdat ik deze niet vind, kruip ik over een schuin, met sneeuw bedekt dakje, tot op een balkonnetje en vind ik de toe gesneeuwde ingang. Gelukkig scharniert de deur naar binnen en kan ik zonder veel sneeuw schoppen binnenvallen.

Rotondohuette. Ingang is rechts ondergesneeuwd. Via het dakje (links) geraak ik bij de ingang.

Zonder overleg neemt ieder wat taken op zich. We weten na al die bivaks wat we best aan de andere overlaten en wat we best zelf doen. Ik slaag erin snel een warm soepje te bereiden op mijn vuurtje terwijl Wim het stoofje aan de praat krijgt. De warmte en de soep zorgen snel voor een behaaglijk gevoel. Voor onze avondmaaltijd en drank smelten we ijverig sneeuw. Bijna 1m² sneeuw wordt op het vuurtje in een grote pot omgezet tot water. Uit ervaring weten we dat we niet mogen besparen op eten tijdens bivaks. Spaghetteria's zijn niet aan ons besteed. Energie wordt terug aangevuld met Rösti, worsten, ajuinen en champignons. Chips en rode wijn vormen het dessert en het vochtgehalte wordt terug aangevuld met appelpunch. Het bivak is best in orde. Een goed stoofje dat het vertrek goed warm krijgt, twee tafels en een twaalftal bedden in dezelfde ruimte. Het kookmateriaal is juist voldoende en we komen er snel achter dat aanmaakblokjes de volgende keer in onze rugzak zullen zitten (er is wel voldoende hout maar het is klam en vochtig). Het toilet is gelukkig binnen anders hadden we het buitentoilet moeten uitgraven. We zijn heel de avond de enige klimmers in het bivak en dat maakt het alleen al zalig.

Na het eten laten we het plan om naar de Albert-Heim-hütte door te steken varen. Hiervoor wordt een dikke zeven uur gerekend maar in deze zware sneeuwcondities mogen we meer rekenen. Ik hoop stiekem op een beklimming van de Gross Leckihorn maar we zullen wel zien waar we uit komen.

Ieder zijn bezigheid...

Ik zie dat het een prachtige dag is wanneer ik om 8.30u de vensterdeurtjes opendraai. Blauwe hemel en ten zuiden van ons waait de föhn.

Gross Leckihorn (rechts) & Lekipass met links de Stellibodenhorn.	Na wat sneeuwruimen zetten we koers naar de Leckipass.
Wim met de Rotondehuette (2570m)	Jeroen met de Gross Leckhorn (3068m)

Het nachtje rust en het vele eten en drinken hebben me goed gedaan. Ik merk al snel dat ik goed spoor door de maagdelijke sneeuw. Het lawinegevaar is erg klein en we lopen slechts een klein stukje langs een gevaarlijke helling. De sneeuw is tien dagen geleden gevallen en heeft een goede binding door veel zonneschijn en regen. Hier en daar passeren we een steenmannetje. Vanaf punt 2609m (een meertje dat voor ons niet meer zichtbaar is) lopen we in een mulde (geul) naar de Leckipass.

Jeroen naast een sneeuwmannetje.	Wim en de Rotondohuette

Ik kan niet beschrijven hoe dit avontuur echt voelt. Twee dagen helemaal alleen in de Alpen samen met een beste vriend. Niemand rondom ons. Alles wit en zelf de weg bepalen zonder dat je voetsporen hoeft te volgen. Zelf overleven in een bivak. Dat is wanneer klimmen alpinisme wordt.

Op hoogtelijn 2800m draai ik wat naar links om zo hoger op de noordgraat van de Leckihorn uit te komen. Het laatste stukje is zwaar en steil maar ik bereik vlot de graat. De sneeuwgraat ziet er in het begin scherp uit maar dan weer breder en af en toe ook weer steil. De windkracht is fel toegenomen en wolkensluiers worden over de Leckihorn geblazen.

Jeroen op weg naar de noordgraat van de Leckihorn	Wim, getrokken vanop de graat

Jeroen over de noordgraat naar top	Wim op de col	Jeroen bijna op de top

  Na een uurtje of twee bereik ik de top. Het is koud en stil boven. Maar het is juist wat ik wil.

Intens gelukkig daal ik terug af. We nemen ons boeltje en dalen af naar Realp. Vandaar rijden we naar Andermatt waar ik een plaatsje weet met heerlijke Appelstrudel. Het leven kan mooi zijn. Het is maar wat je ervan maakt, zeggen ze...

Nuttige links

Rotondehuette  

Realp